Archief

Archive for the ‘over de Bijbel’ Category

De kunst van het recenseren

oktober 27, 2019 Plaats een reactie

In korte tijd na elkaar werden er een viertal door mij geschreven recensies gepubliceerd: in het tijdschrift Schrift een recensie van A. Huijgen, Lezen en laten lezen (2019), in de Review of Biblical Literature een review van C. Berner & H. Samuel (eds), Book-Seams in the Hexateuch I: The Literary Transitions between the Books of Genesis/Exodus and Joshua/Judges (2018) en in het Journal for the Study of Judaism een review van R.X. Gauthier et al. (eds), Septuagint, Sages, and Scripture (Fs Johann Cook) (2016) en ook nog een review van H. Najman et al. (eds), Tracing Sapiential Traditions in Ancient Judaism (2016).

Het is de kunst van het recenseren om de publicatie recht te doen door haar goed samen te vatten en aan te geven in hoeverre zij bijdraagt aan het voortgaande onderzoek. Dat lukt natuurlijk het beste wanneer het een onderwerp betreft waar je zelf ook mee bezig bent. Dat was vooral bij de twee eerst genoemde boeken het geval. Huijgen schrijft evenwichtig (maar wat mij betreft ook al te voorzichtig) over de spanning tussen geloof en wetenschap bij het interpreteren van de Bijbel. In mijn colleges inleiding Oude Testament is dat voortdurend aan de orde. Het is iets waar conservatieve studenten mee worstelen. Ik hoop ze over hun koudwatervrees heen te helpen. Huijgen probeert hetzelfde bij zijn doelgroep, die zich voornamelijk binnen de Christelijk Gereformeerde kerk bevindt.

Het boek Book-Seams in the Hexateuch over de manier waarop de boeken Genesis en Exodus en de boeken Jozua en Rechters met elkaar zijn verbonden was voor mij vooral interessant wat betreft het tweede paar. Als dit als voorbeeld moet gelden van de wetenschappelijke omgang met de Bijbel, kan ik me de argwaan van conservatieve Bijbellezers wel voorstellen. Het is heel geleerd en heel minutieus, maar het is ook uitermate speculatief, waarbij de geleerden (meest Duitse heren) op basis van dezelfde argumenten tot heel verschillende conclusies komen. Het zou je de zin en de moed benemen er nog langer op te studeren. Ik vat het op als een aanmoediging om het ook eens over een andere boeg te gooien. In zekere zin was het dan ook een bevestiging van de door mij gekozen aanpak in het binnenkort te verschijnen commentaar op Rechters. Dan is het mijn beurt om te wachten op de recensies en te hopen op een reviewer die de kunst van het recenseren verstaat.

Vrouwen, geweld en Simson in Lviv

Eind maart 2019 verbleef ik een week in Lviv (Oekraïne) om lessen en lezingen te geven aan de Katholieke Theologische Universiteit aldaar. Een verslag daarvan is te vinden op de website van de PThU. Daarin staat ook een link naar een opname van mijn lezing over vrouwen, geweld en het boek Rechters. Ook van mijn andere lezingen zijn opnames gemaakt die voor iedereen toegankelijk zijn: over Bijbel en geweld en over Simson in de kunst. De colleges (niet op film) gaf ik aan eerste jaars studenten (waaronder priesters in spe). Die gingen over het boek Rechters (over geschiedenis en theologie). Het moge duidelijk zijn dat ik niet onder stoelen en banken heb gestoken dat ik deze tijd heel intensief met mijn commentaar op het boek Rechters bezig ben. De Engelse versie komt er aan. De Nederlandse ligt er al een tijdje, maar de Engelse is ook veel meer dan een vertaling. Ik word nog steeds geïnspireerd door de lezing van het boek en heb dat hopelijk ook goed in Lviv over kunnen brengen.

De Bijbel verouderd?

januari 4, 2019 3 reacties

Voor het Bijbelblog van de PThU schreef ik een tekst in de serie over de vraag of de Bijbel verouderd is. Daarvoor gebruikte ik een deel van het hoofdstuk dat ik schreef voor de Bundel “De Bijbel in Nederland”.  Ik kom hiermee voor de dag met een tamelijk radicaal standpunt over de aard en het gezag van de Bijbel. Het is echter een misverstand dat dit afbreuk zou doen aan de waarde van de Bijbel. Integendeel, het is gebaseerd op mijn op ervaring gestoelde overtuiging dat de Bijbel een kostbare bron van inspiratie is. Die moet hartstochtelijk verdedigd worden tegen de misvatting dat die bewaard moet blijven door krampachtig vast te houden aan de achterhaalde wereld- en Godsbeelden uit de tijd waarin zij is geschreven.

Bij de presentatie van het boek in een symposium op 9 maart 2019 hield ik een lezing, waarin ik in zekere zin nog verder ga, omdat ik daar ook inga op vragen rondom historische betrouwbaarheid, inclusief de vraag naar de opstanding van Jezus.

Categorieën:over de Bijbel Tags:

Leiderschap

november 24, 2018 Plaats een reactie

Aan cursussen over leiderschap is er geen gebrek. Ook de PThU draagt er aan bij met cursussen in de Permanente Educatie. Er wordt daarbij vaak verwezen naar voorbeelden van succesvolle leiders in heden en verleden. Ook uit de Bijbel wordt er geput. Met name Mozes geldt als een voorbeeldig leider (zie het recente boek van Marcel Poorthuis, Managen met Mozes). Omdat zijn verhaal ook nog eens deel uitmaakt van een gezaghebbend boek spreekt het velen aan. Hoe terecht is dat eigenlijk? Kan men de Bijbeltekst daar zomaar voor gebruiken? Ik aarzel en zal dat hieronder toelichten. Ik denk wel dat de Bijbel ons bij dit onderwerp kan inspireren. Op basis van de verhalen over Gideon schreef ik er een Bijbelblog over. Voor Schrift schreef ik onlangs ook nog een column over geestelijk leiderschap

Categorieën:over de Bijbel

Bijbel en geweld

Houdt het dan nooit op? De Bijbel vertelt dat zo’n beetje het eerste wat de mens kan bedenken is om zich af te zetten tegen de ander. Adam keert zich tegen Eva en Kaïn voegt de daad bij het woord tegen Abel.

Men blijft beweren dat godsdienst geweld bevordert. Ik blijf daartegen protesteren, omdat ik niet wil ophouden te blijven op de kracht tot vrede die juist ook in godsdienst te vinden is. Ik was blij met de mogelijkheid om er weer over te schrijven in de bundel die onlangs is gepubliceerd. In goed gezelschap mag ik laten zien dat juist ook het verhaal over de geweldenaar Simson het zaad van vrede in zich draagt.

Categorieën:over de Bijbel

Wijn als troost

Om de zoveel tijd worden er onderzoeksresultaten gepubliceerd waaruit blijkt dat het drinken van alcoholhoudende dranken gezond/een beetje gezond/ongezond is. Onlangs was het weer raak, maar het bericht dat een enkele glaasje wijn gezond is was ook al eerder tegengesproken, zoals in dit bericht uit 2010. In Trouw reageerde Ephimenco op 14 april met een hartstochtelijk pleidooi voor de erkenning van de zegeningen van wijn. Zijn uitsmijter was een verwijzing naar het wonder van Kana, waarbij Jezus water in kwalitatief uitstekende wijn veranderde. Bijbels is daar nog veel meer over te zeggen. Enige tijd geleden heb ik de teksten over wijn in de Bijbel en de wereld daaromheen op een rijtje gezet voor een studiedag van Ex Oriente Lux. Dit “Vooraziatisch-Egyptisch genootschap” gaat met zijn tijd mee. Het archief van zijn tijdschrift Phoenix staat inmiddels ook online. Daar is mijn bijdrage over “Wijn als troost in leven en in sterven” in nr. 37.1 (1991) ook te vinden. Het artikel staat ook mijn pagina met publicaties. Ik heb er nu ook een blog over geschreven voor de website van de PThU. Het werd ook gepubliceerd in het Friesch Dagblad van 26 juni 2018.

Amsterdamse School

Op facebook was er de afgelopen tijd een interessante, door Marcel Poorthuis aangezwengelde discussie over de zogenaamde “Amsterdamse school” op het gebied van de exegese van de Hebreeuwse Bijbel. Het was de aanleiding voor een symposium (de bijdragen zijn gepubliceerd in een nummer van In de waagschaal). Een aardig beeld van waar die “school” voor stond en staat wordt gegeven in de onlangs gepubliceerde bundel naar aanleiding van het 55-jarig bestaan van de ooit door Martin Beek opgericht Societas Hebraica Amstelodamensis, met bijdragen van alle voorzitters en met een overzicht van alle publicaties en lezingen.

De bundel is nu voor een habbekrats (€ 10; € 7,50 voor studenten) te krijgen; te bestellen door een berichtje te sturen naar kspronk@pthu.nl.

Categorieën:over de Bijbel, publicaties