Archief

Archive for the ‘over de Bijbel’ Category

Vrouwen, geweld en Simson in Lviv

Eind maart 2019 verbleef ik een week in Lviv (Oekraïne) om lessen en lezingen te geven aan de Katholieke Theologische Universiteit aldaar. Een verslag daarvan is te vinden op de website van de PThU. Daarin staat ook een link naar een opname van mijn lezing over vrouwen, geweld en het boek Rechters. Ook van mijn andere lezingen zijn opnames gemaakt die voor iedereen toegankelijk zijn: over Bijbel en geweld en over Simson in de kunst. De colleges (niet op film) gaf ik aan eerste jaars studenten (waaronder priesters in spe). Die gingen over het boek Rechters (over geschiedenis en theologie). Het moge duidelijk zijn dat ik niet onder stoelen en banken heb gestoken dat ik deze tijd heel intensief met mijn commentaar op het boek Rechters bezig ben. De Engelse versie komt er aan. De Nederlandse ligt er al een tijdje, maar de Engelse is ook veel meer dan een vertaling. Ik word nog steeds geïnspireerd door de lezing van het boek en heb dat hopelijk ook goed in Lviv over kunnen brengen.

Advertenties

De Bijbel verouderd?

januari 4, 2019 3 reacties

Voor het Bijbelblog van de PThU schreef ik een tekst in de serie over de vraag of de Bijbel verouderd is. Daarvoor gebruikte ik een deel van het hoofdstuk dat ik schreef voor de Bundel “De Bijbel in Nederland”.  Ik kom hiermee voor de dag met een tamelijk radicaal standpunt over de aard en het gezag van de Bijbel. Het is echter een misverstand dat dit afbreuk zou doen aan de waarde van de Bijbel. Integendeel, het is gebaseerd op mijn op ervaring gestoelde overtuiging dat de Bijbel een kostbare bron van inspiratie is. Die moet hartstochtelijk verdedigd worden tegen de misvatting dat die bewaard moet blijven door krampachtig vast te houden aan de achterhaalde wereld- en Godsbeelden uit de tijd waarin zij is geschreven.

Bij de presentatie van het boek in een symposium op 9 maart 2019 hield ik een lezing, waarin ik in zekere zin nog verder ga, omdat ik daar ook inga op vragen rondom historische betrouwbaarheid, inclusief de vraag naar de opstanding van Jezus.

Categorieën:over de Bijbel Tags:

Leiderschap

november 24, 2018 Plaats een reactie

Aan cursussen over leiderschap is er geen gebrek. Ook de PThU draagt er aan bij met cursussen in de Permanente Educatie. Er wordt daarbij vaak verwezen naar voorbeelden van succesvolle leiders in heden en verleden. Ook uit de Bijbel wordt er geput. Met name Mozes geldt als een voorbeeldig leider (zie het recente boek van Marcel Poorthuis, Managen met Mozes). Omdat zijn verhaal ook nog eens deel uitmaakt van een gezaghebbend boek spreekt het velen aan. Hoe terecht is dat eigenlijk? Kan men de Bijbeltekst daar zomaar voor gebruiken? Ik aarzel en zal dat hieronder toelichten. Ik denk wel dat de Bijbel ons bij dit onderwerp kan inspireren. Op basis van de verhalen over Gideon schreef ik er een Bijbelblog over. Voor Schrift schreef ik onlangs ook nog een column over geestelijk leiderschap

Categorieën:over de Bijbel

Bijbel en geweld

Houdt het dan nooit op? De Bijbel vertelt dat zo’n beetje het eerste wat de mens kan bedenken is om zich af te zetten tegen de ander. Adam keert zich tegen Eva en Kaïn voegt de daad bij het woord tegen Abel.

Men blijft beweren dat godsdienst geweld bevordert. Ik blijf daartegen protesteren, omdat ik niet wil ophouden te blijven op de kracht tot vrede die juist ook in godsdienst te vinden is. Ik was blij met de mogelijkheid om er weer over te schrijven in de bundel die onlangs is gepubliceerd. In goed gezelschap mag ik laten zien dat juist ook het verhaal over de geweldenaar Simson het zaad van vrede in zich draagt.

Categorieën:over de Bijbel

Wijn als troost

Om de zoveel tijd worden er onderzoeksresultaten gepubliceerd waaruit blijkt dat het drinken van alcoholhoudende dranken gezond/een beetje gezond/ongezond is. Onlangs was het weer raak, maar het bericht dat een enkele glaasje wijn gezond is was ook al eerder tegengesproken, zoals in dit bericht uit 2010. In Trouw reageerde Ephimenco op 14 april met een hartstochtelijk pleidooi voor de erkenning van de zegeningen van wijn. Zijn uitsmijter was een verwijzing naar het wonder van Kana, waarbij Jezus water in kwalitatief uitstekende wijn veranderde. Bijbels is daar nog veel meer over te zeggen. Enige tijd geleden heb ik de teksten over wijn in de Bijbel en de wereld daaromheen op een rijtje gezet voor een studiedag van Ex Oriente Lux. Dit “Vooraziatisch-Egyptisch genootschap” gaat met zijn tijd mee. Het archief van zijn tijdschrift Phoenix staat inmiddels ook online. Daar is mijn bijdrage over “Wijn als troost in leven en in sterven” in nr. 37.1 (1991) ook te vinden. Het artikel staat ook mijn pagina met publicaties. Ik heb er nu ook een blog over geschreven voor de website van de PThU. Het werd ook gepubliceerd in het Friesch Dagblad van 26 juni 2018.

Amsterdamse School

Op facebook was er de afgelopen tijd een interessante, door Marcel Poorthuis aangezwengelde discussie over de zogenaamde “Amsterdamse school” op het gebied van de exegese van de Hebreeuwse Bijbel. Het was de aanleiding voor een symposium (de bijdragen zijn gepubliceerd in een nummer van In de waagschaal). Een aardig beeld van waar die “school” voor stond en staat wordt gegeven in de onlangs gepubliceerde bundel naar aanleiding van het 55-jarig bestaan van de ooit door Martin Beek opgericht Societas Hebraica Amstelodamensis, met bijdragen van alle voorzitters en met een overzicht van alle publicaties en lezingen.

De bundel is nu voor een habbekrats (€ 10; € 7,50 voor studenten) te krijgen; te bestellen door een berichtje te sturen naar kspronk@pthu.nl.

Categorieën:over de Bijbel, publicaties

“Amsterdammer”

december 26, 2017 Plaats een reactie

Dit jaar bestaat de Societas Hebraica Amstelodamensis 55 jaar. Bij die gelegenheid publiceerden we een bundel met teksten van alle voorzitters die de SHA in de loop der jaren heeft gehad. We zochten daarbij naar stukken die typerend geacht mogen worden voor hun werk. Sinds 2009 mag ik de club voorzitten en werd ik dus geacht wat kenmerkends bij te dragen. Nu ben ik eigenlijk niet een echte “Amsterdammer”. Ik geef er wel les in het Oude Testament en ik houd me ook enthousiast bezig met Bijbelse theologie, maar mijn theologische en wetenschappelijke wortels liggen in Kampen en dat is toch een andere wereld. Daar staat tegenover dat ik me in het verleden nogal eens met Bijbelvertalen heb bezig gehouden en als er iets is wat de gemoederen bezig kan houden in dit gezelschap dan is dat het wel. Berucht zijn de heftige discussies over de vertaling uit 1951, onder de vurige leiding van Frans Breukelman, en over de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004. Mede naar aanleiding van de NBV had ik ooit meegewerkt aan een bundel over de kunst van het Bijbelvertalen en daarin iets geschreven over de relatie tussen vertalen en theologische vooronderstellingen. Het bij de presentatie van de NBV genoemde ideaal dat vertalen voorafgaat aan de theologie blijkt in de praktijk niet altijd haalbaar. Een mooie “Amsterdamse” gedachte.

Toch zat me hier nog iets dwars en dat heb ik in de jubileumbundel dan ook maar opgebiecht. Ik heb het indertijd publiekelijk voor de NBV opgenomen. Daar sta ik nog steeds achter. Er is van alles op de vertaling (zoals op elke vertaling) wat aan te merken, maar de NBV is duidelijk over haar uitgangspunten en die zijn ook consistent toegepast. Dat gebruikte ik als argument in mijn advies in 2010 aan de synode van de Protestantse Kerk in de discussie over de vraag of de NBV naast de Statenvertaling en de NBG vertaling 1951 de status van kanselbijbel kon krijgen. Bij die gelegenheid (ik mocht de synode toespreken) stelde ik dat Karel Deurloo, fel tegenstander van de NBV, het daar wel mee eens zou zijn. En daar heb ik nu spijt van. Mijn illustere voorganger als voorzitter van de SHA had geen toestemming gekregen om die bewuste synodevergadering toe te spreken. Hij had het achteraf gezien ook niet gekund, want kort daarvoor was hij getroffen door een hersenbloeding. Juist daarom wilde ik hem nu ook noemen. Niet om te suggereren dat hij teruggekomen was op zijn kritiek. Dat zou onzin zijn. Niet voor niets had hij er een boos boek vol over geschreven. Ik wilde aangeven dat hij met wel mij eens zou zijn dat de ideale Bijbelvertaling er niet is en dat we vooral ook behoefte hebben aan blijvende deskundigheid (een goede opleiding dus) en aan discussies op basis van deugdelijke argumenten. Gezien boze reacties die ik later uit het “Amsterdamse” kamp kreeg, kwam die nuance niet helemaal of misschien ook wel helemaal niet over.

Nu we het er toch over hebben, bij de discussie in de synode speelde ook de aangekondigde herziening van NBV een rol. In de open brief van tegenstanders van de NBV als kanselbijbel werd voorgesteld om eerst die herziening af te wachten en te bezien of er bij die gelegenheid voldoende tegemoet gekomen zou worden aan de vele geopperde bezwaren. Ik hield de synodeleden voor dat dit weinig zin had. Een herziening betreft alleen de manier waarop men is omgegaan met de uitgangspunten van de vertaling. Dat zal nooit meer opleveren dan marginale aanpassingen. De uitgangspunten zelf zullen niet ter discussie worden gesteld. Nu dan het proces van herziening dit jaar met de nodige publiciteit is opgestart zal men dat bevestigd zien. Het herstel van de eerbiedskapitalen is een signaal dat het NBG kritiek op de vertaling serieus wil nemen, maar laat men vooral niet verwachten dat het gewraakte NBV principe van gangbaar Nederlands overboord wordt gegooid.

Categorieën:over de Bijbel